po Koreańsku, kong-an
po Japońsku, koan
po Chińsku, kung-an
ogólnie powszechny przypadek

Kong-an jest wyjątkowym zjawiskiem tradycji Zen, który wyróżnia go nie tylko od innych praktyk Buddyjskich ale też od innych tradycji duchowych. W swojej pierwotnej formie, kong-an jest pozornie nielogicznym pytaniem stawianym przez nauczyciela Zen w celu sprawdzenia umysłu swego ucznia. W czasie Złotego Wieku Zen podczas dynastii T'ang w Chinach (617-907) uczniowie i nauczyciele żyli blisko siebie co powodowało nieraz ich spontaniczne konfrontacje w codziennych życiowych sytuacjach. Jeden znany kong-an przedstawia ucznia, który zbliża się do Mistrza Zen Dok Sana podczas ważenia lnu, wtedy uczeń zapytał: "Czym jest Budda?", Dok San odparł: "Trzy funty lnu." Jawność i bezpośredniość odpowiedzi "wskazującej wprost na umysł" to jakość która czyni to nauczanie cennym nie tylko w tej szczególnej sytuacji. Zostało t zapamiętane, zapisane i jest używane wciąż od nowa.
Dla mnichów Zen tamtej ery, było to jak życie na ostrzu brzytwy i żaden nie mógł sobie pozwolić na lenistwo. W tych dniach braku hierarchii, każdy mnich był zarówno nauczycielem jak i uczniem w tym samym czasie. Każda wymiana zdań pomiędzy dwoma mnichami, najbardziej niewinna, była potencjalnym polem bitwy dla sprawdzenia swojego zrozumienia "oświeconego umysłu". Było wiele przypadków gdy spotkanie pomiędzy nauczycielem i uczniem pomagało uczniom osiągnąć oświecenie.
Te spotkania - potyczki stawały się szeroko znane w całych Chinach i pozostały częścią tradycji Zen. Dopiero od czasów dynastii Sung były one formalnie zapisywane, grupowane w zbiory, zaopatrywane w komentarze i używane jako środek nauczania przez kolejne pokolenia Mistrzów Zen. W tym czasie z powodu dużej ilości uczniów, Mistrzowie Zen nie mieli bliższego kontaktu z życiem codziennym swoich uczniów. Dwa najważniejsze zbiory kong-anów przetrwały i są używane do dzisiaj przez Mistrzów Zen. Księga błękitnej skały została spisana w roku 1125 i była podobna do Przykładów Starszym zebrana przez mnicha Hsuen-tou (988-1052). Wiek później pojawił się zbiór nazwany Mumonkan spisany przez mnicha Hui-kai (1184-1260). Dzisiaj liczba znanych tradycyjnych kong-anów wynosi 1750. Z nich Dae Soen Sa Nim wybrał dziesięć, które nazwał Dziesięć Bram. Dziesięć Bram reprezentuje różne kategorie z 1750 kong-anów.
Dae Soen Sa Nim wyjaśnia to:
Jest wiele kong-anów, ale ja wybrałem te dziesięć. Wiele kong-anów jest bardzo podobnych. Dziesięć, które ja wybrałem jest reprezentatywnych i oddzielnych w swej naturze. Na przykład, są cztery rodzaje kong-anów "jak to":
"bez jak to" - prawdziwa pustka, cisza całkowity spokój
"stanie się jednym jak to" - "KATZ!", uderzenie, idt.
"tylko jest to" - znaczeniem jest prawda - kiedy przychodzi wiosna trawa rośnie sama,
"właśnie jak to" - tylko robić jest prawdą - trzy funty lnu, suche gówno na patyku, itd.
Sa kong-any "przeciwieństw" takich jak dobro i zło. Są kong-any, które uczą utrzymania właściwych związków, sytuacji i funkcji z chwili na chwilę. Są kong-any gdzie nie można zrobić nic, tylko jedna akcja jest możliwa. Są kong-any gdzie "tylko robisz to". Są kong-any "ostatnie słowo", jak "miski Dok Sana". Kong-an z kotem Nam Cheona uczy wielkiej miłości, współczucia i drogi Bodhisattwy w każdej chwili. To jest kong-an "miłości", który wskazuje na miłość bez żadnego warunku. To jest osiągnięcie miłości. Kong-an z myszą jest bardzo prosty, bardzo łatwy. To jest kong-an, przedmiot - "jak to".
Zatem dziesięć kong-anów jest jak reprezentacja wszystkich tych 1750. Tak, niektóre są bardzo łatwe, a niektóre są bardzo trudne, ale to jest tak jak z komputerem. Kupujesz kalkulator za 10 dolarów i możesz wykonać wszystkie dodawania i mnożenia na nim. Ale nie możesz z nim polecieć w kosmos. Wtedy potrzebujesz komputera, który jest bardzo skomplikowany. Niektóre kong-any są właśnie takie, wymagają bardzo precyzyjnych i właściwych odpowiedzi. ( ... )
Wasza praktyka kong-anowa i wasze codzienne życie musza się połączyć. To bardzo ważne. Właściwa sytuacja, funkcja i związek w każdej chwili daje powstać wielkiej miłości, współczuciu i drodze Bodhisattwy. Zatem używamy praktyki kong-anów aby uczynić właściwym nasze życie codzienne. Wtedy, nie ma różnicy pomiędzy tym co rozumiemy w czasie rozmowy osobistej i tym jak działamy na codzień. Osiągnięcie oświecenia nie jest niczym specjalnym. Gdy odrzucamy nasze myślenie "przeciwieństw", staniemy się jednym wtedy nie ma zrozumienia tylko jest mądrość! działanie zrozumienie stają się jednym. ( ... )"
Kong-any pochodzą z "umysłu przed myśleniem", co Dae Soen Sa Nim nazywa "umysłem nie wiem". Właściwa odpowiedź na kong-an może przyjść tylko z tego samego źródła, stąd powszechna trudność, ale także prostota praktyki kong-anowej. Jeśli nie myślisz, żaden kong-an nie stanowi problemu. To jest punkt praktyki Zen.
Jednak, jeśli to jest prawdą, jaki jest pożytek z takiej książki jak ta?
Jej podłoże znajduje się w tym co Dae Soen Sa Nim nazywa "chorobą zrozumienia", czyli nasze pragnienie sprowadzenia naszych doświadczeń do czegoś co pasowało by do naszych własnych poglądów. Podczas gdy nie raz funkcja kong-anu jest zburzenie naszych opinii. ( ... )
Większość Mistrzów Zen ostrzega, że kong-any są tylko techniką, która może prowadzić do oświecenia i nie są same w sobie oświeceniem, i w związku z tym nie są "esencją Zen" . Popularne netto brzmi "kong-an jest palec wskazujący na księżyc, sam w sobie nie jest księżycem". Jako środek nauczania, kong-any są efektywnym środkiem aby sprawdzić osiągnięcia ucznia oraz jego wiarę w to osiągnięcie. Słowo kong-an lub "powszechny przypadek" odnosi się do Staro chińskiego zwyczaju potwierdzania autentyczności dokumentu i jego kopii przy pomocy pieczęci. (połowa pieczęci na orginale i druga połowa na kopii). Jeśli była kopia jakiegoś dokumentu można było porównać pieczęcie aby sprawdzić czy to prawdziwa kopia czy nie.
Zatem jeśli ktoś mówi "osiągnąłem oświecenie", wtedy Mistrz Zen używa kong-anu aby sprawdzić czy to prawda czy nie. Mówiąc słowami Dae Soen Sa Nima: "Wasze ciała są różne, ale wasze umysły są takie same." Takie spotkanie twarzą w twarz nazywane jest w dialogu Zen "Walką Dharmy".( ... )
W koreańskim stylu, walka Dharmy to jest jak walka na miecze. Wysokiej klasy szermierz w pierwszym starciu zwycięża swojego przeciwnika. Następnej klasy szermierz, musi uderzyć dwa lub trzy razy aby zwyciężyć. Mistrz Zen jest jak Mistrz Miecza, zawsze sprawdza umysł ucznia przez pozostawienie mu miejsca na atak. Jeśli umysł ucznia nie jest czysty, Mistrz uderza i pokonuje ucznia. Ale jeśli uczeń jest bystry, wykorzysta tą przestrzeń i jednym uderzeniem pokonuje mistrza.
Na przykład:
Pytanie:"Jaka jest droga Nansena?"
Odpowiedź: (podnosząc sierp do góry)"Kosztował mnie 30 centów."
"Nie pytałem o twój sierp!"
Na drugie pytanie bystrooki uczeń mógłby odpowiedzieć: "Pies biega za kością" co znaczy "Jesteś przywiązany do moich słów." Wtedy Mistrz odpowiedziałby "Czy to prawda?" na co uczeń odparłby: "Drugie podejście nie jest dozwolone." Mistrz wtedy mógłby powiedzieć: "O! Wspaniale!" Zarówno atak jak i obrona są bardzo ważne. Ten styl sprawdzania energii medytacyjnej ucznia nie daje szansy na myślenie i jest używany w rozmowach osobistych.
Również poznanie ucznia jest sprawdzane przez używanie takich kong-anów jak "Nam Cheon zbija kota" lub "Duk San niosący swe miski". Tutaj pozostawia się czas na danie odpowiedzi. Odpowiedź pokazuje mądrość ucznia i to czy osiągnął on własciwą sytuację. Może to zostać sprawdzone również drogą korespondencyjną.
Na przykład:
"Mysz zjada jedzenia kota, kocia miska jest rozbita. Co to znaczy?"
"Jeden człowiek wydaje dźwięk miecza, drugi macha chustką, trzeci macha ręka. Co to znaczy?"
W koreańskim stylu, atak i obrona nie są konieczne. Potrzebne jest jedno słowo lub działanie. Aby podjąć praktykę kong-anową potrzebna jest właściwość, którą Dae Soen Sa Nim nazywa "próbującym umysłem". Jest to umysł, który nie poddaje się, który wciąż powraca aby znowu spróbować pomimo błędów i potknięć. Tylko przez takie próbowanie uczeń może w siebie całkowicie w 100%. Bez tego rodzaju niezależności, tylko zwykłe zrozumienie kong-anu nie wystarczy. Możesz zrozumieć, że niebo jest niebieskie, ale jak bardzo w to wierzysz? To jest ważne. Jeśli zapytam cię, dlaczego niebo jest niebieskie? Wtedy co? Jeśli twój umysł jest jasny wtedy właściwa odpowiedź może się pojawić. "To niebo jest niebieskie" musi stać się twoje. Wtedy masz mądrość."
Zawsze istnieje tendencja aby uczynić z praktyki kong-anów coś specjalnego lub tajemniczego. W rzeczywistości nie jest to nic specjalnego, środek który możemy użyć, lub może środek który używa nas kształtując w sposób którego nie przewidzieliśmy. Ale, kiedy "trzymamy" nasze narzędzia, nie możemy opiekować się dzieckiem lub podnieść kwiat. Tak ja mówi Dae Soen Sa Nim, użyj kong-anów aby odrzucić swoje opinie. Ni przywiązuj się do praktyki kon-ganów! Nie rób nic specjalnego, o.k.?

łum. Stefan Rzeszot